Διάλεξη Θ΄

Εργαστήριο Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού
Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών
Κύκλος διαλέξεων
Οι Εβραίοι στην Ελλάδα και την Ολλανδία:
Καταστροφή, ανασυγκρότηση, αποκατάσταση
Παρασκευή 14 Δεκεμβρίου 2018
Μακρή 11, 117 42 Αθήνα, 6 μ.μ.

ninth lecture

Ευάγγελος Χεκίμογλου

Η μία Θεσσαλονίκη μετά την άλλη και οι Εβραίοι μέσα σε αυτές

1. Ειδοποιά στοιχεία των εβραϊκών κοινοτήτων της οθωμανικής Θεσσαλονίκης (γεωγραφικά, δημογραφικά, κοινωνικά, οικονομικά, γλωσσικά, πολιτιστικά).
2. Ο μετασχηματισμός σε μια ενιαία κοινότητα. Απόκτηση ακίνητης κοινοτικής περιουσίας. Έναρξη διαδικασίας μετάβασης στο ελληνικό πλαίσιο (μέσα από την καταστροφή των υφιστάμενων κοινωνικών τάξεων και την ανάδυση νέων). Η καταστροφή της γεωγραφικής συνέχειας (απώλεια του τόπου κοινωνικής αναπαραγωγής). Νέα γεωγραφία.
3. Ωρίμανση της διαδικασίας μετάβασης. Μεταβολή του πλαισίου λειτουργίας (τους περιβάλλει μια άλλη πόλη). Η συγκρότηση μιας ενιαίας κοινότητας in partibus infidelium. (Δημιουργία κοινοτικών ιδρυμάτων, ανάδυση κοινοτικής ηγεσίας, ένταξη στο ελληνικό πολιτικό σύστημα, ταξική γεωγραφική διάταξη.)
4. Η καταστροφή της ενιαίας κοινότητας. (Αποστράγγιση της ρευστότητας με τη μέθοδο των λύτρων. Αφαίρεση του νεκροταφείου και κατάρρευση της κοινοτικής αξιοπρέπειας. Η σκοπιμότητα των εφήμερων «γκέτο». Μηχανισμός έκδυσης και αποβολής.) Αλλαγή της αστικής τάξης της πόλης.
5. Επίλογος: Η ανασυγκρότηση (ιδιωτική και συλλογική).

Συζητήτρια: Έφη Αβδελά (Πανεπιστήμιο Κρήτης)
Ο Ευάγγελος Χεκίμογλου (chekimoglou@gmail.com) είναι Έφορος του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης. Από το 1985 ασχολείται με την οικονομική ιστορία του ελλαδικού χώρου και ιδιαίτερα της Θεσσαλονίκης ως οθωμανικής και σύγχρονης πόλης.
Έχει δημοσιεύσει περίπου εκατό μελέτες και τριάντα βιβλία https://evangheloshekimoglou.academia.edu/research). Από το 1988 ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη δημόσια ιστορία του ελλαδικού χώρου, ως διευθυντής των ιδρυμάτων: Πολιτιστικό Κέντρο Βορείου Ελλάδος Εθνικής Τράπεζας, Αγιορειτική Φωτοθήκη, Πολιτιστική Εταιρεία Επιχειρηματιών Βορείου Ελλάδος, Εβραϊκό
Μουσείο Θεσσαλονίκης, καθώς και της ιστορικής επιθεώρησης Θεσσαλονικέων Πόλις (τόμ. 1‐23). Ως ανεξάρτητος παραγωγός έχει επιμεληθεί μεγάλο αριθμό εκθέσεων τεκμηρίων καθώς και τηλεοπτικά προγράμματα ιστορικού περιεχομένου. Από το 1998
εργάστηκε ως διευθύνων‐σύμβουλος έκδοσης και σχολιογράφος της εφημερίδας Μακεδονία και ως σχολιογράφος του Τύπου της Κυριακής, του Αγγελιοφόρου, της Απογευματινής και του Έθνους, καθώς και ως διευθυντής της ιδιόκτητης εκδοτικής εταιρείας Tempus Fugit ΕΠΕ.

Η διάλεξη είναι ανοικτή στο κοινό με απαραίτητη την προεγγραφή στη γραμματεία του Ινστιτούτου, nia@nia.gr, τηλ. 210-9210760.

Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

 

 

 

Advertisements

Διάλεξη Η΄

Εργαστήριο Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού
Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών
Κύκλος διαλέξεων
Οι Εβραίοι στην Ελλάδα και την Ολλανδία:
Καταστροφή, ανασυγκρότηση, αποκατάσταση
Παρασκευή 9 Νοεμβρίου 2018
Μακρή 11, 117 42 Αθήνα, 6 μ.μ.

Anagnostaki and Lappa

© Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος

Κατερίνα Αναγνωστάκη & Δάφνη Λάππα
Η τύχη των εβραϊκών περιουσιών στα μεταπολεμικά Χανιά

Η μικρή εβραϊκή κοινότητα των Χανίων χάθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά μέσα στον πόλεμο. Τι απέγιναν όμως οι περιουσίες των ανθρώπων αυτών; Ποιοι αναμείχθηκαν στη διαχείρισή τους; Αντλώντας από αρχειακά τεκμήρια και προφορικές μαρτυρίες, επιχειρούμε μια πρώτη σκιαγράφηση της τύχης των εβραϊκών περιουσιών στα μεταπολεμικά Χανιά. Ανιχνεύουμε εκείνους που ενεπλάκησαν στη διαχείρισή τους και τις μεταξύ τους, ενίοτε αντικρουόμενες, δυναμικές: τους λίγους επιζώντες, τους κληρονόμους των ανθρώπων που χάθηκαν, τον Οργανισμό Περίθαλψης και Αποκατάστασης Εβραίων Ελλάδος (ΟΠΑΙΕ) που ιδρύθηκε το 1949, το τοπικό γραφείο που σύστησε ο ΟΠΑΙΕ στα Χανιά στις αρχές του 1950, την τοπική διοίκηση αλλά και τοπικούς παράγοντες που έδρασαν ανεξάρτητα. Τέλος, εντάσσουμε την περίπτωση της Κρήτης μέσα στο ευρύτερο μεταπολεμικό πλαίσιο, συνδέοντάς την με δύο καίριες και αλληλένδετες διαδικασίες της περιόδου: την ανασυγκρότηση του ελληνικού εβραϊσμού και την ανασυγκρότηση του ελληνικού κράτους.

Συζητήτρια: Βασιλική Γιακουμάκη (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)
Η Κατερίνα Αναγνωστάκη (anagnostakikaterina@gmail.com) σπούδασε Ιστορία στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, όπου είναι σήμερα υποψήφια διδάκτορας. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα και οι επαγγελματικές της συνεργασίες αφορούν τα πεδία της μνήμης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, της ιστορίας της εβραϊκής παρουσίας στην Κρήτη και της διδασκαλίας της ιστορίας. Συμμετέχει σε ερευνητικό πρόγραμμα με αντικείμενο την ιστορία των Εβραίων της Κρήτης που εκπονείται σε συνεργασία με την Συναγωγή Ετζ Χαγίμ των Χανίων.
Η
Δάφνη Λάππα (daphne.lappa@gmail.com) σπούδασε ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης και ολοκλήρωσε το διδακτορικό της στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Φλωρεντίας. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα στρέφονται γύρω από ζητήματα της ιστορίας της Ανατολικής Μεσογείου, μεταξύ των οποίων η συγκρότηση των θρησκευτικών ταυτοτήτων στην πρώιμη νεωτερικότητα και ο μετασχηματισμός τους μέσα στον κόσμο των εθνών κρατών. Συμμετέχει σε ερευνητικό πρόγραμμα με αντικείμενο την ιστορία των Εβραίων της Κρήτης που εκπονείται σε συνεργασία με την Συναγωγή Ετζ Χαγίμ των Χανίων.

Η διάλεξη είναι ανοικτή στο κοινό µε απαραίτητη την προεγγραφή στη γραµµατεία του Ινστιτούτου, nia@nia.gr, τηλ. 210-9210760.

Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Διάλεξη Ζ΄

Εργαστήριο Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού
Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών
Κύκλος διαλέξεων

Οι Εβραίοι στην Ελλάδα και την Ολλανδία:
Καταστροφή, ανασυγκρότηση, αποκατάσταση

Πέμπτη 11 Οκτωβρίου 2018
Μακρή 11, 117 42 Αθήνα, 6 μ.μ.

Papastefanaki

© Yad Vashem: Οικογένεια Χαΐμ Λεβή

Λήδα Παπαστεφανάκη

Οι Εβραίοι των Ιωαννίνων: Καταστροφή, ανασυγκρότηση, αποκατάσταση. Διαδρομές κοινωνικής ιστορίας

Η εισήγηση εξετάζει τις διαφορετικές εκδοχές της ιστοριογραφίας απέναντι στην Καταστροφή της εβραϊκής κοινότητας των Ιωαννίνων, αμφισβητώντας το κυρίαρχο αφηγηματικό σχήμα της αρμονικής συνύπαρξης Χριστιανών και Εβραίων. Η εισήγηση επιδιώκει, σε ένα δεύτερο επίπεδο, να αναδείξει τις μικρές και μεγάλες ιστορίες, τις διαφορετικές διαδρομές των επιζώντων, στο πλαίσιο μιας ολιστικής αφήγησης που θέτει στο επίκεντρο τα ίδια τα ιστορικά υποκείμενα, τους άνδρες και τις γυναίκες της πόλης.

Συζητητής: Ιάσονας Χανδρινός (Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Πανεπιστημίου Ρέγκενσμπουργκ)
H Λήδα Παπαστεφανάκη (lpapast@uoi.gr) είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και συνεργάτης του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών/ΙΤΕ. Έχει δημοσιεύσει τις μονογραφίες Εργασία, τεχνολογία και φύλο στην ελληνική βιομηχανία. Η κλωστοϋφαντουργία του Πειραιά (1870‐1940) (Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2009) και Η φλέβα της γης. Τα μεταλλεία της Ελλάδας, 19ος‐20ός αιώνας (Αθήνα: Βιβλιόραμα, 2017). Είναι συν‐επιμελήτρια των τόμων Ορυχεία στο Αιγαίο. Βιομηχανική αρχαιολογία στην Ελλάδα (Αθήνα: Μέλισσα, 2009). Εβραϊκές κοινότητες ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση, 15ος‐20ός αιώνας: οικονομία, κοινωνία, πολιτική, πολιτισμός, Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου (Ιωάννινα: Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ‐ Ισραηλιτική Κοινότητα Iωαννίνων, εκδόσεις Ισνάφι, 2016). Αγορές και Πολιτική: Ιδιωτικά συμφέροντα και Δημόσια Εξουσία (18ος‐20ός αιώνας), Πρακτικά 2ου Διεθνούς Συνεδρίου Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας (Βόλος: Ελληνική Εταιρεία Οικονομικής Ιστορίας & Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας, 2016). Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Οικονομικής Ιστορίας, της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού, ενώ συμμετέχει στο Ελληνικό «Δίκτυο Ιστορικών για την Ιστορία των Γυναικών και του Φύλου» της International Federation for Research in Women’s History και στο European Labour History Network. Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις της και τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα αφορούν στην οικονομική και κοινωνική ιστορία της εκβιομηχάνισης και της εργασίας, την κοινωνική ιστορία της τεχνολογίας, την ιστορία της εργασιακής υγείας, την ιστορία των πόλεων, την ιστορία των γυναικών και του φύλου, την προφορική ιστορία, τη βιομηχανική αρχαιολογία, την ιστορία των Εβραίων.

Η διάλεξη είναι ανοικτή στο κοινό με απαραίτητη την προεγγραφή στη γραμματεία του Ινστιτούτου, nia@nia.gr, τηλ. 210-9210760.

Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Διάλεξη Στ’

Workshop on the Study of Modern Greek Jewry
Netherlands Institute at Athens

Series of lectures on
Jews in Greece and the Netherlands:
The Shoah, restoration and rehabilitation

Thursday, 4 October 2018
11 Makri Street, 117 42 Athens, 7 p.m.

von Frijtag

Geraldien von Frijtag Drabbe Künzel
Being and belonging: Jewish‐Gentile relations in the occupied Netherlands through the lens of a microscope

The lecture looks into Jewish‐gentile relations in the Netherlands in the years just before, during and just after the Holocaust. It is a commonly held view among both Dutch scholars, and the general Dutch public at large, that these relations had been good in their country, a believed epitome of tolerance and a safe haven for Jews for centuries. Yet during the five years of Nazi‐occupation, an estimated 101,800 Jews were murdered in the Netherlands, i.e. 73% of the pre‐war Jewish community. Compared to the victim‐percentages in surrounding Western European countries, like Belgium (40%), France (25%) and Luxembourg (20%), this percentage is extraordinarily high. How do we match these two apparently incompatible findings? I argue for a re‐examination of the so‐called myth of Dutch tolerance and for in‐depth and small‐scale research into individual trajectories of Jews and their “emotional communities”. Who did they consider to be their peers and friends and how were these feelings of individual and group identity
affected by the rise of Nazism, first abroad and then in their home country? Did friendships between Jews and gentiles cool down once the external pressure increased, or, on the contrary, did they become stronger and even grew into bonds of assistance and resistance? How were emotional ties translated in actual help? Did emotional communities revive after the killings and if so, how?

Discussant: Efi Gazi (University of the Peloponnese)
Geraldien von Frijtag Drabbe Künzel (G.G.vonFrijtagDrabbeKunzel@uu.nl) is Associate Professor at the Department of Political History, Utrecht University. She has published widely on WWII, the Holocaust and Dutch reactions to Nazi occupation policy. Her latest book, Hitler’s Brudervolk (Routledge, 2015), examines the Dutch participation in the Germanisation project of the occupied East and the engagement of Dutch “pioneers” in the Holocaust by bullets. Her current research concerns the social fabric of Jews in urban
regions of Europe under Nazi‐rule. To this end, she coordinates the research team “Microcosms of the Holocaust” and is preparing a new European research project entitled “Negotiation spaces: Jewish‐Gentile relations in and around the modern metropolises of Europe”. She was last year’s senior fellow in residence of the USC Shoah Foundation Centre for Advanced Genocide Research (Los Angeles).

The lecture is open to the public. Please register in advance with the Institute’s secretariat; nia@nia.gr, tel. 210-9210760
Η διάλεξη είναι ανοικτή στο κοινό με απαραίτητη την προεγγραφή στη γραμματεία του Ινστιτούτου∙ nia@nia.gr, τηλ. 210-9210760

Διάλεξη ε΄

Workshop on the Study of Modern Greek Jewry
Netherlands Institute at Athens

Series of lectures on
Jews in Greece and the Netherlands:
The Shoah, restoration and rehabilitation

Thursday 13 September 2018

11 Makri Street, 117 42 Athens, 6 p.m.

Kralova

Kateřina Králová

“Displacement and the return of Holocaust survivors: The case of Greece”

Once World War II began, Jews from all around Europe had to face the imminent threat of losing their civil liberties and, subsequently, many of them their lives. While most were murdered in Nazi camps, some made the decision to avoid the unpredictable danger through internal or external displacement once the Germans arrived and before local leaders applied harsh anti‐Jewish policies. At the beginning, Balkan countries, including Greece, seemed to be at least a passage to safe haven. Soon, however, local Jewish populations were to encounter the same risks as their co‐believers in most parts of occupied Europe. The frustration of the survivors was then multiplied by the postwar experience of return. Based on archival sources and personal accounts, in my lecture I focus on the dynamics of return shared by the Holocaust survivors of Greece in the context of the emerging Greek Civil War and scrutinise the decision‐making process of displaced Jews, which is the core of my ongoing book project.

Discussant: Philip Carabott (Workshop on the Study of Modern Greek Jewry)

Kateřina Králová (kralova@fsv.cuni.cz) is Assistant Professor and head of the Department of Russia and East European Studies, Charles University, in Prague. In her research she focuses on reconciliation with the Nazi past, post‐conflict societies, memory and oral history regarding the Holocaust, the Greek Civil War and post‐war reconstruction. She completed her MA in Marburg (2002) and her PhD in Prague (2010) with a thesis on Greek‐German relations published in Czech, Greek and German. She received several fellowships in Germany, Greece and the USA, including a USHMM Fellowship and a Fulbright Fellowship at Yale University. In 2017 she obtained the Learned Society Award for scientists under forty years of age. She is also a co‐editor of several volumes in Czech and German, and of a special issue entitled “Diverse Perspectives on Jewish Life in Southeast Europe”. Her recent publications in English include: “‘Being traitors’: Post‐war Greece in the experience of Jewish partisans” (Southeast European and Black Sea Studies, 2017); “The ‘Holocausts’ in Greece: Victim competition in the context of postwar compensation for Nazi persecution” (Holocaust Studies, 2017); “In the Shadow of the Nazi Past: Postwar reconstruction and the claims of the Jewish Community in Salonika” (European History Quarterly, 2016). Currently, she is working on her second book project about Holocaust survivors in postwar Greece.

The lecture is open to the public. Please register in advance with the Institute’s secretariat; nia@nia.gr, tel. 210-9210760.

Η εκδήλωση, που θα είναι στα ΑΓΓΛΙΚΑ, θα αρχίσει στις 6.00 μμ. στη βιβλιοθήκη του Ολλανδικού Ινστιτούτου Αθηνών και είναι ανοικτή στο κοινό με απαραίτητη την προεγγραφή στη γραμματεία του Ινστιτούτου με email ή στο τηλ. 210-9210760 (Δευτ.Παρ. 09.00-17.00, από Δευτέρα 3 Σεπτεμβρίου).
Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

 

 

Διάλεξη δ’

Workshop on the Study of Modern Greek Jewry
Netherlands Institute at Athens

Series of lectures on
Jews in Greece and the Netherlands:
The Shoah, restoration and rehabilitation

Tuesday, 5 June 2018
11 Makri Street, 117 42 Athens, 17:30 p.m.

Bart Wallet

Community of Survivors: Reconstructing Dutch Jewry 1945-55

 

 Illustratie Wallet     

 

On Tuesday 5 June (17.30) the fourth lecture in our lecture series “Jews in Greece and the Netherlands: The Shoah, restoration and rehabilitation” will take place at the Netherlands Institute at Athens. Speaker of the evening is the Dutch historian Bart Wallet (Assistant Professor of Jewish History at VU University Amsterdam and the University of Amsterdam) who will address the subject «Community of Survivors: Reconstructing Dutch Jewry, 1945-1955».

Historian Kostis Kornetis (Carlos III University of Madrid) will act as discussant.

Please note that the lecture and the discussion will be conducted in English. The lecture is open to the public, but preregistration at the Institute is required (by email, or by phone 210-9210760, Mon.-Fri. 09.00-17.00 as of Tuesday 29 May).

 

Διάλεξη γ’

Workshop on the Study of Modern Greek Jewry
Netherlands Institute at Athens

Series of lectures on
Jews in Greece and the Netherlands:
The Shoah, restoration and rehabilitation

Thursday, 17 May 2018
11 Makri Street, 117 42 Athens, 6 p.m.

Illustratie

Dienke Hondius

Mapping hiding places in Amsterdam: Jewish testimonies on hiding, survival, and the postwar years.

During the Shoah, Jews in Amsterdam have used many locations as hiding places. In testimonies, survivor narratives have addressed hiding experiences and memories individually. Testimony collections provide new knowledge and insight into the patterns and trends about hiding. The lecture shows first results and discusses the potential of the “spatial turn” in historical studies with regard to hiding histories.

Discussant: Alexandra Patrikiou (Jewish Museum of Greece)

After the lecture, Jan Erik Dubbelman will give a presentation entitled “The power of place, the power of voice” about his work at the Anne Frank House in Amsterdam, where he heads the department of international educational projects.

Dienke Hondius (d.g.hondius@vu.nl) is Assistant Professor of History at Vrije Universiteit Amsterdam, and staff member of the Anne Frank House. She has published extensively in the broad field of Holocaust Studies and Anti-Semitism on the one hand, and on race, racism and slavery studies on the other. She is the author of Return: Holocaust Survivors and Dutch Anti-Semitism (Westport, Conn., 2003), and has co-authored Dutch New York Histories: Connecting African, Native American and Slavery Heritage (Volendam, 2017), part of the “Mapping Slavery” research project that she initiated at Vrije Universiteit in 2012. “Mapping Hiding Places” is her new research project, intended to build maps with information about locations where Jews hid during the Shoah in the Netherlands and in other countries.

Jan Erik Dubbelman (j.e.dubbelman@annefrank.nl) is the Head of the Educational Projects Department at the Anne Frank House. Since 1982 he has initiated and supervised more than 5,000 programs and presentations in 85 countries worldwide. In his presentation he will discuss the challenges of connecting the past and present with the help of engaging programs for students and teachers.

Please note that the lecture, the presentation and the discussion will be conducted in English. The lecture is open to the public, but preregistration at the Institute is required (by email, or by phone 210-9210760, Mon.-Fri. 09.00-17.00 as of Wednesday 2 May).

The lecture is open to the public. Please register in advance with the Institute’s secretariat; nia@nia.gr, tel. 210-9210760