Διάλεξη δ’

Workshop on the Study of Modern Greek Jewry
Netherlands Institute at Athens

Series of lectures on
Jews in Greece and the Netherlands:
The Shoah, restoration and rehabilitation

Tuesday, 5 June 2018
11 Makri Street, 117 42 Athens, 17:30 p.m.

Bart Wallet

Community of Survivors: Reconstructing Dutch Jewry 1945-55

 

 Illustratie Wallet     

 

On Tuesday 5 June (17.30) the fourth lecture in our lecture series “Jews in Greece and the Netherlands: The Shoah, restoration and rehabilitation” will take place at the Netherlands Institute at Athens. Speaker of the evening is the Dutch historian Bart Wallet (Assistant Professor of Jewish History at VU University Amsterdam and the University of Amsterdam) who will address the subject «Community of Survivors: Reconstructing Dutch Jewry, 1945-1955».

Historian Kostis Kornetis (Carlos III University of Madrid) will act as discussant.

Please note that the lecture and the discussion will be conducted in English. The lecture is open to the public, but preregistration at the Institute is required (by email, or by phone 210-9210760, Mon.-Fri. 09.00-17.00 as of Tuesday 29 May).

 

Advertisements

Διάλεξη γ’

Workshop on the Study of Modern Greek Jewry
Netherlands Institute at Athens

Series of lectures on
Jews in Greece and the Netherlands:
The Shoah, restoration and rehabilitation

Thursday, 17 May 2018
11 Makri Street, 117 42 Athens, 6 p.m.

Illustratie

Dienke Hondius

Mapping hiding places in Amsterdam: Jewish testimonies on hiding, survival, and the postwar years.

During the Shoah, Jews in Amsterdam have used many locations as hiding places. In testimonies, survivor narratives have addressed hiding experiences and memories individually. Testimony collections provide new knowledge and insight into the patterns and trends about hiding. The lecture shows first results and discusses the potential of the “spatial turn” in historical studies with regard to hiding histories.

Discussant: Alexandra Patrikiou (Jewish Museum of Greece)

After the lecture, Jan Erik Dubbelman will give a presentation entitled “The power of place, the power of voice” about his work at the Anne Frank House in Amsterdam, where he heads the department of international educational projects.

Dienke Hondius (d.g.hondius@vu.nl) is Assistant Professor of History at Vrije Universiteit Amsterdam, and staff member of the Anne Frank House. She has published extensively in the broad field of Holocaust Studies and Anti-Semitism on the one hand, and on race, racism and slavery studies on the other. She is the author of Return: Holocaust Survivors and Dutch Anti-Semitism (Westport, Conn., 2003), and has co-authored Dutch New York Histories: Connecting African, Native American and Slavery Heritage (Volendam, 2017), part of the “Mapping Slavery” research project that she initiated at Vrije Universiteit in 2012. “Mapping Hiding Places” is her new research project, intended to build maps with information about locations where Jews hid during the Shoah in the Netherlands and in other countries.

Jan Erik Dubbelman (j.e.dubbelman@annefrank.nl) is the Head of the Educational Projects Department at the Anne Frank House. Since 1982 he has initiated and supervised more than 5,000 programs and presentations in 85 countries worldwide. In his presentation he will discuss the challenges of connecting the past and present with the help of engaging programs for students and teachers.

Please note that the lecture, the presentation and the discussion will be conducted in English. The lecture is open to the public, but preregistration at the Institute is required (by email, or by phone 210-9210760, Mon.-Fri. 09.00-17.00 as of Wednesday 2 May).

The lecture is open to the public. Please register in advance with the Institute’s secretariat; nia@nia.gr, tel. 210-9210760

Διάλεξη β΄

Εργαστήριο Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού

Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών

Κύκλος διαλέξεων

Οι Εβραίοι στην Ελλάδα και την Ολλανδία:

Καταστροφή, ανασυγκρότηση, αποκατάσταση

Πέμπτη 22 Μαρτίου 2018

Μακρή 11, 117 42 Αθήνα,  6 μ.μ.

 ΕΜΝΕΕ 4

Φίλιππος Κάραμποτ

«Το νέον κέντρον του Εβραϊσμού της Ελλάδος»: Αθήνα, 1941-47

Η μελέτη του Εβραϊσμού της Ελλάδος, όρος με τον οποίο το ίδιο το υποκείμενο συλλογικά αυτοπροσδιορίζεται τουλάχιστον έως τις αρχές της δεκαετίας του 1950, μάλλον αναμενόμενα έχει επικεντρώσει στην πλούσια και μακρόχρονη ιστορία της σεφαραδικής κοινότητας της Madre dIsrael –πριν, στη διάρκεια και, πρόσφατα, στον απόηχο της Καταστροφής. Με βάση πραγματολογικό υλικό που απόκειται στα αρχεία εβραϊκών φορέων, επιχειρείται μια σκιαγράφηση της ανθρωπογεω-γραφίας του διωγμού και της διάσωσης στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας. Στη συνέχεια εξετάζεται η ανάδυση της Αθήνας ως «το νέον κέντρον του Εβραϊσμού», μεταξύ άλλων με τη σύσταση του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος και την ενσωμάτωση μεγάλου ποσοστού των διασωθέντων της επικράτειας στην υπό (ανα)συγκρότηση κοινότητα.

Συζητήτρια: Οντέτ Βαρών Βασάρ (Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο)

Ο Φίλιππος Κάραμποτ (philip.carabott@kcl.ac.uk) είναι Ερευνητικός Εταίρος του King’s College London, όπου δίδαξε νεότερη και σύγχρονη ελληνική ιστορία από το 1990 έως το 2011. Οι δημοσιεύσεις του επικεντρώνονται σε πτυχές της ιστορίας από τα κάτω και στην ιστορία μειονοτικών ομάδων στην ελληνική επικράτεια. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζουν στην εβραϊκή παρουσία στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, από τα μέσα του 19ου αιώνα έως τη δεκαετία του 1960, στην Καταστροφή, στις πτυχές της «δύσκολης επιστροφής» στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, στην εξέταση του αντισημιτισμού και του σιωνισμού στον ελλαδικό χώρο, καθώς και στον δημόσιο λόγο των Εβραίων της επικράτειας.

 

Η διάλεξη είναι ανοικτή στο κοινό με απαραίτητη την προεγγραφή στη γραμματεία του Ινστιτούτου, nia@nia.gr, τηλ. 210-9210760. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Διάλεξη α΄

Εργαστήριο Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού

Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών

Κύκλος διαλέξεων

Οι Εβραίοι στην Ελλάδα και την Ολλανδία:

Καταστροφή, ανασυγκρότηση, αποκατάσταση

Πέμπτη 22 Φεβρουαρίου 2018

Μακρή 11, 117 42 Αθήνα,  6 μ.μ.

ΕΜΝΕΕ 3

 

Ιάσονας Χανδρινός

Γράφοντας για το Ολοκαύτωμα και τον απόηχό του στην Ελλάδα: Κατακτήσεις και ζητούμενα της επιστημονικής έρευνας

Η διάλεξη φιλοδοξεί να παρουσιάσει μια όσο το δυνατόν πληρέστερη επισκόπηση της ιστοριογραφίας του Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα. Μέσα από μια αναδρομή στην επιστημονική βιβλιογραφία και την εξέλιξη των επιστημονικών ερωτημάτων σε βάθος χρόνου, επιχειρείται μια ανάλυση του ερευνητικού τοπίου, όπως έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, και παράλληλα περιγράφονται οι προκλήσεις με τις οποίες καλείται να αναμετρηθεί η ακαδημαϊκή κοινότητα σε σχέση με το Ολοκαύτωμα και τις πολλαπλές του κληρονομιές.

Συζητήτρια: Χριστίνα Κουλούρη (Πάντειο Πανεπιστήμιο)

Ο Ιάσονας Χανδρινός (jahandrinos@yahoo.gr) σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στην Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Τον Σεπτέμβριο του 2015 υπερασπίστηκε τη διδακτορική του διατριβή (επόπτης καθηγητής: Χάγκεν Φλάισερ) «Πόλεις σε Πόλεμο. Ευρωπαϊκά αστικά κέντρα στη ναζιστική κατοχή 1939-1945». Η μονογραφία του Το τιμωρό χέρι του λαού. Η δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη πρωτεύουσα 1942- 1944 (Αθήνα: Θεμέλιο, 2012) βραβεύτηκε από το Ίδρυμα Βασιλικής και Όλγας Σταυροπούλου. Έχει δημοσιεύσει άρθρα σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους και έχει συνεπιμεληθεί τα Η εποχή των ρήξεων. Η ελληνική κοινωνία στη δεκαετία του 1940 (Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2013) και Η Θεσσαλονίκη κατά τη γερμανική κατοχή (Αθήνα: Ποταμός, 2014). Από το 2007 είναι συνεργάτης του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος (ΕΜΕ). Το ακαδημαϊκό έτος 2016-17 δίδαξε τέσσερα σεμινάρια με θέμα την Κατοχή στην Ελλάδα στο Πανεπιστήμιο του Ρέγκενσμπουργκ ως επισκέπτης καθηγητής.

Η διάλεξη είναι ανοικτή στο κοινό με απαραίτητη την προεγγραφή στη γραμματεία του Ινστιτούτου, nia@nia.gr, τηλ. 210-9210760. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Σειρά διαλέξεων 2018

Εργαστήριο Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού

Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών

Κύκλος διαλέξεων με θέμα

Οι Εβραίοι στην Ελλάδα και την Ολλανδία:

Καταστροφή, ανασυγκρότηση, αποκατάσταση

Φεβρουάριος – Δεκέμβριος 2018

 

ΕΜΝΕΕ 1

Ένας από τους βασικούς σκοπούς του Εργαστηρίου Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού είναι η διερεύνηση και εξέταση των ποικίλων μηχανισμών και πρακτικών της γενοκτονίας, η ένταξή τους στο ιστορικό συγκείμενο και η ενδελεχής μελέτη της επονομαζόμενης «δύσκολης επιστροφής» με άξονα την πολύμορφη εμπειρία που η ίδια Καταστροφή (Σοά) γέννησε για τους επιζώντες.

Στο πλαίσιο αυτό, το Εργαστήριο, σε συνεργασία με το Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών (Μακρή 11), οργανώνει κύκλο διαλέξεων με θέμα «Οι Εβραίοι στην Ελλάδα και την Ολλανδία: Καταστροφή, ανασυγκρότηση, αποκατάσταση». Οι γλώσσες εργασίας είναι ελληνικά και αγγλικά. Στο τέλος κάθε πενηντάλεπτης διάλεξης, η οποία θα σχολιάζεται από συνάδελφο ιστορικό, θα ακολουθεί συζήτηση με το ακροατήριο.

Στόχος μας είναι οι ομιλητές να εξετάσουν την Καταστροφή, τις διαδικασίες της μεταπολεμικής ανασυγκρότησης και αποκατάστασης των κοινοτήτων, καθώς και τις διαδρομές και επιλογές των επιζώντων, στο πλαίσιο μιας ολιστικής και αλληλοεξαρτώμενης αφήγησης με έμφαση στο ίδιο το ιστορικό υποκείμενο. Είναι προφανές ότι σε μεγάλη και μικρή κλίμακα συνυπάρχουν πολλές ιστορίες, τόσο ομοιόμορφες όσο και ετερογενείς. Η τεκμηρίωση και ανάδειξή τους αποτελεί καίριο ζητούμενο αυτών των επιστημονικών διαλέξεων.

Οι διαλέξεις είναι ανοικτές στο κοινό με απαραίτητη την προεγγραφή στη γραμματεία του Ινστιτούτου· nia@nia.gr, τηλ. 210-9210760. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

 

 

 

Workshop on the Study of Modern Greek Jewry

Netherlands Institute at Athens

Series of lectures on

Jews in Greece and the Netherlands:

The Shoah, restoration and rehabilitation

February – December 2018

 

ΕΜΝΕΕ 2

 

One of the principal aims of the Workshop on the Study of Greek Jewry is to contextualise the multifarious mechanisms and practices associated with the genocide, as well as to thoroughly examine the so-called era of the “difficult return”; an era, conditioned by, inter alia, the manifold ways that survivors experienced the Shoah.

In cooperation with the Netherlands Institute at Athens, the Workshop will organise at the Institute’s hospitable grounds (11 Makri Street) a series of lectures on “Jews in Greece and the Netherlands: The Shoah, restoration and rehabilitation”. At the end of each 50-minute lecture (either in Greek or English), a discussant will offer a running commentary, to be followed by a Q&A session.

We aspire that speakers will approach the Shoah, the process(es) of the postwar restoration and rehabilitation of the communities, and the paths that survivors took, as well the choices they made, in ways that allow for the emergence of a holistic and interdependent narrative that focuses on the historical subject itself. Evidently, such a narrative produces similar but also heterogeneous histories, on a small and large scale alike. Highlighting and documenting these constitute a key research desideratum of the proposed lectures.

Lectures are open to members of the public. Please register in advance with the secretariat of the NIA; nia@nia.gr, tel. 210-9210760.

 

 

 

 

 

 

 

 

Greek Jewry in the post-Shoah era (panel)

Το πάνελ του Εργαστηρίου στο διεθνές συνέδριο “Jews in the Balkans: History, Religion, Culture” (8-10 Μαΐου 2017, University of Split, Croatia)

Greek Jewry in the post-Shoah era

The panel is informed by the unmistakable interest shown by scholars in Europe and the US on the post-Shoah history of Diaspora Jews. It also draws on the work of a small number of colleagues engaged in the study of Greek Jewry, who in recent years have moved beyond the theme of the deportation and murder of more than 80% of the country’s pre-war Jewish element to examine various aspects of what has been conveniently coined as the “difficult return”: community reconstruction, the moral and material vindication of survivors, the formation of subjectivities, issues of remembrance, etc.

The “travails” of the historical subject, collectively and in some instances at an individual level, run through our four papers. Cognizant that we could not cover every single aspect of the “difficult return” and its aftermath, the decision to choose theme X and not Y or Z was predicated on one’s own research interests; on the constructive challenge of studying hitherto largely unchartered waters; and, crucially, on what the Greek Jews themselves considered of utmost importance in real time as well as subsequently.

Another thread that brings together the four papers is the evidentiary material on which they are based. We have made a conscious effort to eschew from studying Greek Jewry principally through the mediated discourses of international Jewish organisations, such as Joint, or those of Greek officials, be it at a national and local level, or those of non-Greek and non-Jewish agents. Useful and illuminating as such documentary evidence undoubtedly can be, it is obvious that even if one only wants to draw the contours of what it meant to be a Jew in post-Shoah Greece the thorough study of Greek-Jewish sources is a sine qua non. And, of course, we want to bring to the forefront the wide gamut of Greek-Jewish voices on Greek-Jewish matters. To this effect, we have made profitable use of the archives of the Jewish communities of Salonika and Athens; of the archive of the Central Board of Jewish Communities in Greece; of the Greek-Jewish Press; and of oral testimonies.

 

Philip Carabott: Greek Jewry in dire straits

Like most of their coreligionists in liberated Europe, in the wake of the Shoah Greek Jews found themselves in dire straits. Of the approximately 7,700 survivors in early 1945, 85% were “completely short of any kind of means to live on”, 10% needed partial assistance and only 5% were financially independent. A year on, the battle for the new survival of some 10,000 returnees had been won, though not the war itself. Whether emerging from hiding, from participation in the resistance movement or returning from the concentration and death camps, they had to rebuild their lives in an environment where choices, and responses thereof, were determined by exogenous factors – e.g., the usurpation of property, the rise of antisemitism and the on-going Greek Civil War. In equal measure, they were shaped by the powerful allure of Zionism and immigration to Eretz Yisrael, and the survivors’ different experiences of the war years, which admittedly had dented the communal idea (and ideal) of “material sacrifice for all” and rendered obsolete the motto “all for one and one for all”.

The paper seeks to map out the quantitative and main qualitative features of the historical subject in question, to outline the multiple difficulties it faced, to unravel the dilemmas confronting it, and to trace its varied responses to being Jewish in early post-Shoah Greece.

Alexandra Patrikiou: The tortu(r)ous paths of property restitution in Salonika

Why did Salonikan survivors of the Shoah consider themselves “real strangers in their own city”? Why did many returnees from the death camps initially slept on the floor of the one and only standing synagogue with “one blanket as mattress and another as cover”? Why only 300 Jewish apartments and homes and 50 shops, out of a total of more than 12,000 and 2,500 respectively, had been returned to their rightful owners or their heirs by 1949?

The paper addresses these questions by examining and contextualising the tortu(r)ous paths of property restitution from the end of the Axis occupation of Greece in October 1944 to the establishment of Greek Jewry’s main welfare institution, the Organisation for the Care and Rehabilitation of the Jews of Greece, in March 1949. It looks at the twists and turns of the legal procedure, the rearguard action of property usurpers and local politicians, and the stances of the Greek Press on property restitution. It seeks a) to examine how, on a collective and individual level, the Jews positioned themselves towards this “matter of life and death”; b) to assess the nature and extent of their involvement in its resolution; and c) to demonstrate how it impacted on their lives.

Dimitrios Varvaritis: Greek-Jewish readings of antisemitism in Greece, 1945 – early 1960s

In late October 1944 the Athens daily newspaper Eleftheria wrote in reference to the city of Salonika, the feast of its protector Saint Dimitrios and its Jewish community, that among the many “honours” for which Greece was to be proud was that it was a country in which antisemitism had “never manifested itself”. Just over three years later Asher Moissis, a leading figure of postwar Greek Jewry, made very similar comments. Speaking in late 1947, as the representative of Greek Jewry at the first European conference of Jewish historical commissions, he noted in reply to questions concerning the war-time fate of Salonikan (and by extension Greek) Jewry that antisemitism in Greece was “unknown”.

The documented and actual lived experiences of numerous Greek Jews however contradict this naïve and overly simplistic narrative. Being a Jew in post-Shoah Greece often meant not only dealing with a host of pressing emotional and material issues, such as mourning loved ones or reclaiming confiscated property, but also facing the indifference, if not the outright hostility and antisemitism, of the general population.

The paper focuses on Greek-Jewish responses to the numerous incidences of antisemitism in Greece from 1945 to the early 1960s. Through close readings of the two main Jewish newspapers of the period, the left-wing Ισραηλιτικόν Βήμα (Israelite Tribune, Salonika 1945-47) and the Zionist Εβραϊκή Εστία (Jewish Hearth, Athens 1947-63), and the pertinent records of the Central Board of Jewish Communities in Greece it will contextualise these responses and offer, with reference to past Greek-Jewish responses to antisemitism, a basic typology.

Anna Maria Droumbouki: “We are not beggars nor do we ask for anybody’s charity”: Greek Jewry on German compensation(s)

In December 1971, twelve years after his first letter to the government of the Federal Republic of Germany, Isaak M. Rousso exclaimed thus: “I ask you, what did I do to you and you destroyed my wealth, my shops? You killed my parents, and now you want to pay me a pittance”? Writing in his capacity as president of the Central Board of Jewish Communities in Greece three years earlier, Joseph Lovinger had sarcastically reminded an official of the Federal Ministry of Finance that “unfortunately the robbers did not give us receipts when they exiled us to the death camps of Auschwitz and Treblinka. I wonder whether your present actions are morally justified given that all the details on how they burgled our houses and how they stole three thousand safes are to be found in the extant reports of the Rosenberg Commando. I know of many harsh laws. None though like BRÜG, which is cruel. We are not beggars nor do we ask for anybody’s charity”.

The paper focuses on the numerous instances of individual and collective Greek-Jewish voices and stances on the vexed issue of German compensation(s) to Shoah survivors from the mid 1950s to the early 1970s. It seeks to examine how survivors: a) responded to the officialdom’s laws, criteria and regulations in the context of a modus operandi that was particularly taxing and evasive; b) managed the “requirement” to return to a traumatic past and relive their sufferings; c) coped with their guilt as survivors; and d) expressed feelings of anger and despair towards their culprits. Last but not least, it addresses whether individual subjectivities formed in the search for recognition and compensation were at variance from those articulated by collective bodies of Greek Jewry.

Εδώ μπορείτε να βρείτε ολόκληρο το πρόγραμμα του συνεδρίου.

Η ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ (1945-1949)

Εργαστήριο Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού

Πνευματικό Κέντρο Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών

19.3.2017

Εσθήρ

Εβραιόπουλα στο ορφανοτροφείο «Εσθήρ» μετά τον πόλεμο

©American Jewish Joint Distribution Committee

Στις 19.3.2017 έλαβε χώρα η παρουσίαση του Εργαστηρίου Μελέτης Νεότερου Ελληνικού Εβραϊσμού με τίτλο «Η Ισραηλιτική Κοινότητα της Αθήνας μέσα από το αρχείο της (1945-1949)». Ο Φίλιππος Κάραμποτ, μετά από μια σύντομη αναφορά στην προπολεμική ιστορία της κοινότητας, παρέθεσε ορισμένα ποσοτικά δεδομένα του πρώτου έτους της απελευθέρωσης και εξέτασε τα προβλήματα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η προσωρινή διοικητική επιτροπή της Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθήνας από την άνοιξη του 1945 έως τις κοινοτικές εκλογές του Αυγούστου του 1947. Όπως σημείωσε, με την εκλογή του αιρετού κοινοτικού συμβουλίου, υπό την προεδρία του Ζαχαρία Μ. Βιτάλ, ολοκληρώθηκε η πρώιμη φάση της πορείας ανασυγκρότησης της πρώτης πια τη τάξει εβραϊκής κοινότητας της χώρας. Στη συνέχεια, η Ελένη Μπεζέ παρουσίασε ορισμένες από τις δημογραφικές, κοινωνικές, οικονομικές και ιδεολογικές τάσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ των μελών της κοινότητας της πρωτεύουσας, όπως αυτές αποτυπώθηκαν στα πρώτα μεταπολεμικά μητρώα της. Παράλληλα, επιχείρησε να ανιχνεύσει τις δυναμικές που αναπτύχθηκαν, τις βασικές κινήσεις των ανθρώπων που συνέθεσαν την εβραϊκή κοινότητα της Αθήνας, τη μόνη αναπτυσσόμενη μετά τον πόλεμο, και συνεπεία του πολέμου, κοινότητα της χώρας.